Türkiye Cumhuriyeti Tarihi Araştırmaları Dergisi

İkinci Meşrutiyet döneminde kurulan Türk Ocakları, Osmanlı-Türk modernleşmesinde başat kurumlarından biri olmuştur. Ocaklar, farklı alanlarda yaptığı faaliyetlerle Türk insanının milletleşme sürecinde önemli katkılar sağlamıştır. 1913 yılında kurulan Bursa Türk Ocağı, Bursa'nın kent yaşamında dönemin en köklü ve güçlü sivil toplum kuruluşu olmuştur. Bursa Türk Ocağı, hem Meşrutiyet döneminde hem de Cumhuriyet döneminde devletin en büyük yardımcı kuruluşu olarak görev yapmıştır. Ocak, Mustafa Kemal Paşa'nın Bursa'ya gelişlerinde mutlaka gidip ziyaret ettiği ve vatandaşlarla sohbet ettiğin kurumların başında gelmiştir. Ocağın toplum nezdinde yapmış olduğu faydalı işlerden dolayı Mustafa Kemal paşa, Bursa Türk Ocağı'nı 1923 yılında himayesine almıştır. Bursa gibi köklü ve kozmopolit bir şehirde bulunan Bursa Türk Ocağı, aynı zamanda ülkenin insan profiline de ayna tutmuştur. Mustafa Kemal Paşa, bazı devrim planlarını ilk kez Bursa Türk Ocağında açıklamış ve Türk insanının tepkilerini ölçmüştür. Vatandaşın verdiği tepkiler, Paşa'nın sonraki devrimlerin nasıl ve ne için yapılması gerektiğine dair önemli ipuçları olmuştur. Bursa Türk Ocağı, Türk modernleşmesinde Atatürk devrimlerinin Bursa'da benimsetilip uygulanmasında adeta bir öncü vazifesi görmüştür.